Hiermee worden de kwaliteit en de samenhang van de museal Collectie Nederland vergroot en de internationale positie van de Nederlandse musea en erfgoedinstellingen verbeterd. Publiekstoegankelijke instellingen die belangwekkende collecties beherren en presenteren kunnen aanvragen. Van de ondersteunde instellingen wordt een soepel en actief bruikbleenverkeer met andere Nederlandse erfgoedinstellingen verwacht. Ondersteuning is mogelijk als een aankoop minimaal € 45.000 bedraagt.

De Mondriaan Stichting behandelde een groot aantal aanvragen voor incidentele aankopen: 24 in 2007 ten opzichte van zeventien in de afgelopen jaren. De ervaring leert dat de noden van de aanvragers en het aantal aanvragen sterk fluctueren. De bijdrage van de Mondriaan Stichting aan incidentele aankopen varieerde in de afgelopen drie jaar van 9,2 miljoen euro (2005) tot 2,8 miljoen euro (2006) en 5,8 miljoen euro in 2007 (dit is inclusief de toezegging van 400.000 euro voor de brieven van Vincent van Gogh uit het nationale aankoopfonds). De Mondriaan Stichting heeft op jaarbasis 2,7 miljoen euro beschikbaar en heeft in 2007 dan ook flink haar reserves moeten aanspreken. Om een adequate reactie van de erfgoedsector op werk dat op de markt wordt aangeboden mogelijk te maken, dient de Mondriaan Stichting te beschikken over aankoopreserves. Overigens valt op dat Nederlandse musea nauwelijks competitief kunnen opereren op de internationale kunstmarkt. Steeds vaker lukt het musea niet een werk voor de maximaal afgesproken prijs naar Nederland te halen.

Aankoopfonds volkenkundige musea
Sinds 1997 beheert de Mondriaan Stichting een gemeenschappelijk fonds voor aankopen door volkenkundige musea binnen de Collectie Nederland. Deze aankopen moeten van cruciaal belang zijn voor de Nederlandse  volkenkundige collectie. Het Aankoopfonds is een samenwerkingsverband tussen de belangrijkste volkenkundige musea en de Mondriaan Stichting. De betrokken musea storten een vast deel van hun aankoopbudget in het fonds; het bedrag wordt verdubbeld door de Mondriaan Stichting. Jaarlijks wordt € 136.134 toegevoegd aan het fonds.